Zalecenia żywieniowo-zdrowotne w profilaktyce nowotworów na podstawie raportu „Żywność, odżywianie i aktywność fizyczna a profilaktyka nowotworów”


Przedstawione poniżej zalecenia są tłumaczeniem fragmentu ponad 500 - stronicowego raportu pt. „Żywność, odżywianie i aktywność fizyczna a profilaktyka nowotworów” opracowanego przez Światowy Fundusz na rzecz Badań nad Nowotworami i Amerykański Instytut Badań nad Rakiem1. W trwające 5 lat prace przygotowawcze zaangażowanych było 21 ekspertów z 11 krajów.

Celem raportu jest przedstawienie i ocena wyników dotychczasowych kompleksowych badań naukowych nad zależnościami między żywnością, odżywianiem, aktywnością fizyczną, a ryzykiem wystąpienia nowotworów i przełożenie ich na cele adresowane do służb zdrowia oraz zalecenia dla indywidualnego stosowania. Nadrzędnym celem autorów raportu pozostaje poprawa zdrowia i zmniejszenie zachorowalności na choroby nowotworowe.

ZALECENIE 1 – WAGA CIAŁA

  • Zapewnij aby masa ciała w dzieciństwie i okresie dojrzewania rosła w kierunku niższej granicy normalnej wagi według wskaźnika masy ciała (ang. Body Mass Index = BMI)
    w wieku 21 lat.
  • Zachowaj normalną wagę ciała po ukończeniu 21 lat.
  • Unikaj wzrostu masy ciała i obwodu w pasie w okresie dorosłości.

ZALECENIE 2 – AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

  • Zachowaj umiarkowaną aktywność fizyczną odpowiadającą żwawemu spacerowi przynajmniej przez 30 minut każdego dnia.
  • W miarę poprawy kondycji, dąż do 60 lub więcej minut umiarkowanej, albo 30 lub więcej minut bardziej intensywnej aktywności fizycznej każdego dnia.
  • Ogranicz przyzwyczajenia sprzyjające bezruchowi, np. oglądanie telewizji.

ZALECENIE 3 – POŻYWIENIE I NAPOJE SPRZYJAJĄCE WZROSTOWI MASY CIAŁA

  • Ogranicz spożywanie produktów wysokokalorycznych23
  • Unikaj słodzonych napojów4
  • Ogranicz spożywanie tzw. „fast foodów”, najlepiej do zera

ZALECENIE 4 – ŻYWNOŚĆ POCHODZENIA ROŚLINNEGO

  • Każdego dnia spożywaj łącznie przynajmniej 5 porcji (minimum 400g) różnych warzyw nie zawierających skrobi i owoców.
  • Spożywaj względnie nieprzetworzone płatki zbożowe (ziarna) i/lub kiełki z każdym posiłkiem.
  • Jeśli bogate w skrobię korzenie i bulwy stanowią podstawę Twojego pożywienia5 pamiętaj o spożyciu także nie zawierających skrobi warzyw, owoców i kiełków.

ZALECENIE 5 – ŻYWNOŚĆ POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO

Jeśli spożywasz czerwone mięso6, ogranicz jego konsumpcję do maksymalnie 500g tygodniowo; jedz go jak najmniej jeśli jest przetworzone7.

ZALECENIE 6 – NAPOJE ALKOHOLOWE

Jeśli spożywasz alkohol, ogranicz8 jego konsumpcję do nie więcej niż 2 napojów dziennie jeśli jesteś mężczyzną i do jednego dziennie jeśli jesteś kobietą9 10.

ZALECENIE 7 – KONSERWOWANIE, PRZETWARZANIE I PRZYGOTOWANIE ŻYWNOŚCI

  • Unikaj żywności konserwowanej solą, solonej i słonej; konserwuj pożywienie bez soli11
  • Ogranicz spożycie przetworzonej żywności z dodatkiem soli aby spożyć nie więcej niż 6 g soli (2,4 g sodu) w ciągu dnia
  • Nie jedz spleśniałych płatków zbożowych (ziaren) ani kiełków

ZALECENIE 8 – SUPLEMENTY DIETY

Nie zaleca się spożywania suplementów diety jako działania profilaktycznego w walce z nowotworami.

ZALECENIE specjalne 1 – KARMIENIE PIERSIĄ

Najlepiej karmić dzieci wyłącznie12 mlekiem matki do 6 miesiąca życia, a potem uzupełniać je stopniowo normalnym pożywieniem.

ZALECENIE specjalne 2 – OSOBY ZE ZDIAGNOZOWANĄ CHOROBĄ

  • Osoby ze zdiagnozowaną chorobą  nowotworową powinny otrzymać profesjonalną pomoc w zakresie właściwego odżywiania przed, w trakcie i po terapii
  • O ile to możliwe i jeśli nie ma przeciwskazań, osoby ze zdiagnozowaną chorobą  nowotworową powinny stosować zalecenia dotyczące diety, właściwej masy ciała i aktywności fizycznej

Choć zalecenie to nie zostało sformułowane, autorzy raportu podkreślają także wagę nie palenia i unikania ekspozycji na dym tytoniowy w profilaktyce nowotworów.



1 World Cancer Research Fund / American Institute for Cancer Research. „Food, Nutrition, Physical Activity, and the Prevention of Cancer: a Global Perspective”. Washington DC: AICR, 2007
secure2.convio.net/aicr/site/SSurvey?SURVEY_ID=3080&ACTION_REQUIRED=URI_ACTION_USER_REQUESTS
2 Produkty wysokokaloryczne są tu definiowane jako te o zawartości powyżej 225-275 kcal na 100g.
3 Zalecenie to odnosi się przede wszystkim do żywności przetworzonej; względnie nieprzetworzone produkty wysokokaloryczne, takie jak orzechy i nasiona, spożywane w typowych dietach, nie przyczyniają się do wzrostu masy ciała i są jednocześnie bogatym źródłem substancji odżywczych.
4 Zalecenie to dotyczy głównie napojów dosładzanych; jednakże powinno się także ograniczyć spożycie soków owocowych.
5 Najczęściej spotykane w Afryce, Ameryce Łacińskiej i regionie Azji i Pacyfiku.
6 Czerwone mięso oznacza wołowinę, wieprzowinę, baraninę i koźlęcinę.
7 Przetworzone mięso oznacza to poddane obróbce poprzez wędzenie, osolenie lub dodanie chemicznych konserwantów.
8 Zalecenie to uwzględnia prawdopodobne ochronne działanie w przypadku choroby wieńcowej.
9 Dzieci i kobiety w ciąży nie powinny spożywać alkoholu.
10 Jeden napój oznacza tu 10-15g etanolu.
11 Metody konserwacji niewymagające użycia soli to np.: zamrożenie, wysuszenie, butelkowanie, puszkowanie i fermentacja.
12 Tzn. tylko mlekiem matki z wykluczeniem jakichkolwiek innych pokarmów i płynów, łącznie z wodą.