Wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-6

WNKT stały się obecnie przedmiotem wielu badań. Te, z pozoru zwykłe cząsteczki, zaskakują spektrum wpływu na funkcjonowanie naszego organizmu. Warto przekonać się o pozytywach jak i negatywach ich stosowania.

Wielonienasycone kwasy tłuszczowe zawarte są nie tylko w produktach spożywczych. Można je także kupić w formie suplementów farmaceutycznych dostępnych w aptekach czy sklepach zielarskich. W formie suplementów przyjmują często postać estrów. Szereg badań prowadzonych na całym świecie dostarczył, niestety sprzecznych informacji, co do wyższości formy naturalnej nad estrową i ciężko o jednoznaczne zdanie w tej sprawie.

Kwasy tłuszczowe z rodzin: omega-3 i omega-6 należą do NNKT, czyli Niezbędnych Nienasyconych Kwasów Tłuszczowych, co podkreśla jak istotna jest ich podaż na odpowiednim poziomie.

WNKT omega-3

Do rodziny tej zalicza się kwasy: alfa-linolenowy, EPA oraz DHA.

Wielonienasycone kwasy tłuszczowe z rodziny omega-3: obniżają stężenie triglicerydów we krwi, powodują spadek ciśnienia tętniczego krwi, zapobiegają problemom sercowym takim jak np. arytmia, hamują także powstawanie zakrzepów w naczyniach krwionośnych.

Ich korzystne działanie polega również na zapobieganiu przedwczesnym porodom, czy optymalizacji działania centralnego układu nerwowego (liczne badania wykazały korzystny wpływ w przypadku suplementowania dzieci ze stwierdzoną nadpobudliwością –ADHD, epizodów depresji etc.)

Wykazują także aktywność przeciwmiażdżycową poprzez zwiększenie przepływu przez naczynia wieńcowe.

WNKT są niezbędne do prawidłowego wzrostu, budują tkanki organizmu.

Umożliwiają prawidłowe widzenie, gdyż stanowią element lipidów siatkówki oka (głównie kwas DHA).

Znany jest również ich wpływ na hamowanie procesów nowotworowych i zapalnych.

WNKT omega-6

Grupę omega-6 stanowi: kwas linolowy, kwas arachidonowy, oraz gamma-linolenowy.

Głównym efektem kwasów z rodziny omega-6 jest obniżanie stężenia cholesterolu krążącego we krwi oraz frakcji „złego” cholesterolu LDL. Jednak działanie to dotyczy małych dawek kwasów z rodziny omega-6. Problemem jest to, iż kwasy omega-3 i omega-6 rywalizują ze sobą o szlaki metaboliczne i w przypadku dużej podaży pokarmów obfitujących w omega-6, przemiany omega-3 są blokowane. Duże ilości kwasów omega-6 mogą również powodować nasilenie procesów zapalnych.

Niedobory Wielonienasyconych Kwasów Tłuszczowych (WNKT):

W przypadku niedoborów stwierdza się zahamowanie wzrostu, wystąpienie problemów skórnych, obniżenie wydzielania gruczołów łojowych, wystąpienie nadciśnienia, większe ryzyko bezpłodności oraz zwiększenie podatności na zakażenia, czy infekcje.

Nadmiar WNKT:

Nadmiar kwasów omega-3 może z kolei prowadzić do skazy krwotocznej (skłonności do krwawień w obrębie tkanek – np. skóry, narządów – np. nosa oraz układów – np. pokarmowego, a kwasów: linolenowego, czy arachidonowego może blokować odpowiedź immunologiczną. Opóźnia także gojenie się ran.

Prawidłowe proporcje

Dla zachowania zdrowia istotne są wzajemnie proporcje kwasów omega-3 i omega-6. Zalecane wartości n-3/n-6 mają się od 5:1 do 10:1.

Jest to szczególnie istotne z punktu widzenia fizjologii. Z NNKT powstają tzw. eikozanoidy-, czyli substancje hormonopochodne. Eikozanoidy powstające z kwasów omega-6 są bardzo aktywne biologicznie, wzmagają krzepliwość krwi, powodują skurcz naczyń krwionośnych i nasilają reakcje ze strony układu odpornościowego. Eikozanoidy powstające z kwasów omega-3 wykazują natomiast działanie odwrotne. Ich działanie jest również słabsze niż tych, dla których prekursorem są kwasy z rodziny omega-6.

Spożywanie pokarmów obfitujących w kwasy omega-6 oraz ubogich w omega-3 może więc  okazać się zgubne dla naszego organizmu. Zwiększa to ryzyko zatorów, zakrzepów, oraz anormalnych reakcji zapalnych czy alergicznych. Istnieje także hipoteza, iż duże spożycie produktów bogatych w WNKT n-6 może być przyczyną powstawanie nowotworów.

Dlatego istotne jest zwiększanie zawartości kwasów n-3 w codziennej diecie.

Zawartość WNKT w poszczególnych produktach:


rodzina kw.tł.



omega-3 (n-3)



omega-6 (n-6)


rodzaj kw. tł.


alfa-linolenowy

EPA

DHA


linolowy

gamma-linolenowy

źródła pokarmowe


kw. alfa-linolenowy

olej sojowy

olej rzepakowy (najwięcej – 10%)

olej z zarodków pszenicy

olej lniany



EPA i DHA:

tłuszcze rybie

makrela

łosoś

tuńczyk

sardynka

pikling

śledź


olej słonecznikowy

olej sojowy

krokoszowy

kukurydziany

z pestek winogron

z zarodków pszenicy